CO2-recyclage: havens aan zet

Door hun hoge broeikasuitstoot, hun concentratie aan geavanceerde bedrijven en knowhow én een uitgebreide logistieke keten zijn onze havens de gedroomde locaties om carbon capture and utilization (CCU) toe te passen. Bijna simultaan kondigden het Havenbedrijf Antwerpen en North Sea Port CCU-pilootprojecten aan.

Dit artikel maakt onderdeel uit van het magazine:
Susanovamagazine juni 2019
Elke Doms | 23 mei 2019
Ineos Oxide Driesluyten1
In de havens van Antwerpen en Gent is veel potentieel om CO2 af te vangen.
© Dries Luyten (Port of Antwerp)

Kan CCU de problemen van onze industrie oplossen? U leest het in dit artikel.

Port of Antwerp wil CO2 omzetten in groene methanol

In de transitie naar een CO2-neutrale haven wil het Havenbedrijf Antwerpen alle opties openhouden. Het start daarom met een proefproject om CO2 op te vangen en om te zetten in duurzame methanol.

“Concreet zullen we methanol gaan produceren uit opgevangen CO2 en duurzaam opgewekte waterstof”, zegt Didier Van Osselaer, de verantwoordelijke projectmanager bij Port of Antwerp. “Aan de ene kant vangen we met een chemisch proces CO2 op aan de schoorsteen. Aan de andere kant wekken we waterstof op via een proces van elektrolyse op basis van groene energie. Aan die zelfgeproduceerde waterstof gaan we restwaterstof uit processen van de haven toevoegen. Door de CO2 en de waterstof te combineren, kunnen we op duurzame wijze methanol produceren.”

Tot 8000 ton per jaar

Per ton duurzaam geproduceerde methanol vermijdt Port of Antwerp evenveel ton CO2 in de lucht. Of zelfs het dubbele, als we de besparing meerekenen ten opzichte van de huidige productiemethode. Methanol wordt nu standaard verkregen uit aardgas, met bijbehorende fossiele voetafdruk. Het pilootproject mikt op een productie van 4000 tot 8000 ton duurzame methanol per jaar.

De potentiële afzetmarkt is groot: methanol is een belangrijke grondstof voor de chemie, de bedrijven in de haven gebruiken er jaarlijks zo’n 300.000 ton van. Het is ook een beloftevolle brandstof. In combinatie met bijvoorbeeld diesel, vermindert de uitstoot van schadelijke stoffen. Port of Antwerp hoopt daarom binnenkort sleepboten op methanol te laten varen.

Mikken op 2022

Eenvoudig zal het niet zijn. De technologie bestaat al, maar is nog erg duur. In het pilootproject moeten ook nog heel wat andere vragen beantwoord worden. “Bijvoorbeeld: hoe flexibel is het systeem in de praktijk? Chemische processen verlopen normaal gezien continu en stabiel, maar hier willen me mee fluctueren met de dynamiek van de winden zonne-energie, die op en neer gaat”, vertelt Van Osselaer.

Port of Antwerp brengt daarom partners uit verschillende sectoren samen in het project. Zo brengt Engie haar kennis van de elektriciteitsmarkt in, zal Oiltanking advies geven rond de logistieke aspecten van methanolproductie en -opslag en zal Indaver expertise aanreiken voor wat het opvangen van CO2 betreft. Chemiereus HELM Proman Methanol AG is betrokken met het oog op de afname van de geproduceerde methanol. Ook meerdere kennisinstellingen engageerden zich voor het proefproject. De Vlaamse Milieuholding neemt een deel van de financiering voor haar rekening.

“Als de timing van onder meer de Europese wetgeving meezit, valt de finale beslissing over het proefproject in oktober van dit jaar. Na aanvraag van de nodige vergunningen, moet de productiesite in 2022 operationeel zijn.”

Proeftuin voor circulaire chemie

Bij Port of Antwerp geloven ze sterk in de toekomst van CCU. Er staan nog enkele gerelateerde projecten op stapel. Van Osselaer: “We hebben beslist om te investeren in een proeftuin voor circulaire chemie. Daar kunnen partijen op een laagdrempelige manier nieuwe technologieën en concepten testen. We willen er alles aan doen om gaandeweg grootschalige fossiele activiteiten om te vormen tot nieuwe, duurzame faciliteiten. Ook de proeftuin staat op het programma voor 2022.”

Tom48220
Vijftien partners scharen zich achter een heuse CCU-hub in North Sea Port.
© North Sea Port

Gent plant hub voor hergebruik van CO2

Stad Gent, de Universiteit Gent en North Sea Port gaan samenwerken met grote industriële spelers om de CO2 die ontstaat in de Kanaalzone Gent-Terneuzen te capteren en te hergebruiken.

Stad Gent, North Sea Port, de UGent en Cleantech Flanders gaan voor deze CCU-hub in zee met enkele belangrijke industriële partners, waaronder Arcelor- Mittal, Engie en de speerpuntclusters Catalisti (chemie en kunststoffen) en Flux50 (energie). Het consortium mikt enerzijds op afvang en hergebruik van CO2, anderzijds op de productie van waterstof en zuurstof op basis van hernieuwbare energie. CO2 en waterstof worden omgezet in lokaal bruikbare producten (e-fuels, recycled carbon fuels of chemische grondstoffen). Concreet zijn er vier productie-eenheden nodig, die door hun locatie en de onderlinge verbindingen maximaal geïntegreerd zullen zijn volgens een circulair model. Dat draagt bij aan de doelstelling van de Cleantech Cluster Regio Gent om de omschakeling van een lineaire naar een circulaire economie te stimuleren. Geschat wordt dat deze hub de jaarlijkse uitstoot van CO2 kan verminderen met 462.000 ton, afgevangen en vermeden uitstoot samengeteld.

180.000 ton groene methanol

Uit een voorstudie blijkt dat er een groot potentieel is voor de productie van groene methanol. Lokaal afgevangen en gezuiverd CO2 zal daarvoor worden samengebracht met groene waterstof. Die methanol kan onder andere gebruikt worden voor zwaar transport en de chemische industrie. Barbara Govaert, beleidsmedewerker klimaat en bedrijven bij Stad Gent: “In onze berekeningen gaan we uit van een productie van zo’n 180.000 ton groene methanol. Voor die hoeveelheid bestaat zeker een lokale afzetmarkt. Ook over andere routes denken we na, zoals ammoniak uit groene waterstof, hergebruik van restwarmte van al deze processen …: de mogelijkheden zijn legio.”

Unieke samenwerking

“Onze regio heeft technisch en ruimtelijk alles in huis om CCU haalbaar te maken”, stelt Govaert. “De industriële processen hebben de nodige maturiteit, maar op het vlak van de businesscase stellen zich nog een aantal uitdagingen, zoals de concurrentie met (goedkopere, red.) methanol van fossiele oorsprong en de hoge operationele kost bij de uitbouw van de lokale productiesites, die maximaal geïntegreerd moeten zijn. Desondanks zijn de vijftien partners die de intentieverklaring ondertekend hebben er zeker van dat ze deze CCU-hub kunnen realiseren.”

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!