Partnerinterview

Artificiële intelligentie trekt verkeer vlot

Automobilisten, fietsers en voetgangers: we staan allemaal vaak stil voor een rood licht. Dat zorgt niet alleen voor files, maar ook voor luchtvervuiling en CO2-uitstoot. Via een proefproject in de Antwerpse wijk Sint-Andries tonen Stad Antwerpen, elektronicabouwer Siemens en onderzoekscentrum imec hoe verkeerslichten met een brein de doorstroming kunnen verbeteren.

Fran Herpelinck | 19 september 2019
Gvg 1171573
Op het kruispunt aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen test Siemens samen met imec slimme technologieën uit.
©ID/Gregory Van Gansen,

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met onze partner Siemens - www.siemens.be

Het is een komen en gaan op de vijfhoek aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. Midden op het kruispunt waar vijf hoofdstraten samenkomen, zwenkt een tram richting het Zuid, terwijl fietsers tussen bussen, bestelwagens en auto’s heen laveren. In die ‘proeftuin’, gelegen in de levendige stadswijk Sint-Andries, test de stad samen met imec City of Things en Siemens technologieën uit om van Antwerpen een ‘smart city’ te maken.

In real time

Volgens recente cijfers van het Agentschap voor Wegen en Verkeer is ongeveer één op de drie verkeerslichten in Vlaanderen intelligent. Dat betekent: de lichten worden aangestuurd door een algoritme en maken gebruik van detectielussen onder het wegdek om rekening te houden met het aankomende verkeer. Het licht draait niet langer op een traditioneel groen-roodschema, en is flexibel aan te passen aan piekuren of manifestaties.

In Antwerpen verzamelde Siemens samen met onderzoekscentrum imec data over de dagelijkse verkeersstromen in Sint-Andries. Geert Nevejan van Siemens Mobility: “We gingen na hoe vaak de tram passeerde, op welke uren grote groepen voetgangers overstaken, hoeveel auto’s er voorbijreden … Met die informatie konden we de bezettingsgraad van wegen en zebrapaden voorspellen. De laatste stap was om de slimme verkeerslichten daaraan aan te passen.”

Burger beslist

Verkeerslichten die zelf het verkeer regelen om een vlottere doorstroom te garanderen, dat is het ultieme doel. Maar werkt het ook in de praktijk? “Dat hebben we getest op het kruispunt in de buurt van het Instituut voor Tropische Geneeskunde”, vertelt Nevejan. “Via de Talking Traffic- app die we ontwikkeld hebben brachten we vijf types verkeersgebruikers, van voetgangers over personenwagens tot bestelwagens, via 4G in verbinding met de verkeerslichten.” Wie er – behalve de prioriteitsvoertuigen – het eerst groen moet krijgen, daar heeft zowat iedereen een andere mening over. Zeshonderd burgers kregen de kans om hun licht te laten schijnen op scenario’s als: krijgt een kleine groep fietsers voorrang ten koste van een grote groep auto’s?

"Auto's en bussen stonden vaak voor een rood licht. Dat heeft een enorme impact op de luchtkwaliteit"

Geert Nevejan (Siemens Mobility)

Dagelijkse wachttijd daalt

De eerste resultaten van het proefproject zijn veelbelovend. “Autorijders moesten minder lang wachten. Ook bussen stonden minder vaak voor een rood licht”, zegt Nevejan. “Dat alles heeft een enorme impact op de luchtkwaliteit.”

In de toekomst gaan de partners nog bestuderen hoe kwetsbare weggebruikers veiliger kunnen oversteken. Een van de pistes is om grote scholengroepen, mensen met een mobiele beperking of ouderen een zender te geven die verbinding maakt met het verkeerslicht. Zo kan het licht voor hen langer op groen blijven staan.

Gvg 1171539

"Slimme verkeerslichten met draadloze communicatie zullen snel ingeburgerd geraken"

Geert Nevejan (Siemens Mobility)

Futuristisch of niet?

Al lag de nadruk van het project vooral op data vergaren en proefdraaien, de toekomst is dichterbij dan we denken. Nevejan: “Het oogt vandaag dan wel futuristisch, maar slimme verkeerslichten met draadloze communicatie kunnen erg snel ingeburgerd raken. Temeer omdat de aanpassingen aan bestaande installaties minimaal zijn. Voorlopig hebben we dit op kleine schaal getest, maar het zal snel mogelijk worden om op grote schaal drukke verkeersassen door een zelflerend algoritme te laten aansturen.” Voor weggebruikers zal er dan ook een veel actievere rol weggelegd zijn. “Mensen zullen via hun smartphone hun bestemming kunnen delen met het verkeerslicht. Zo hoeft het niet onnodig op groen te springen.”

Stad Antwerpen wil slim verkeer

Vanuit de Antwerp Smart Zone wil de stad Antwerpen diverse slimme toepassingen uitrollen: op het gebied van energiegebruik, straatverlichting, hittestress … én rond vlot verkeer. Wordt Antwerpen de eerste stad waar de verkeerslichten geregeld worden door het verkeer zelf?

In een stad kan je geen wegen bijbouwen om verkeersstromen vlotter te laten rijden. Dan dringt de vraag zich op: hoe ga je zo efficiënt mogelijk om met die beperkte ruimte? Door technologie slim aan te wenden wil de stad Antwerpen samen met onder meer imec en Siemens oplossingen uitwerken rond verkeersveiligheid, doorstroming ... Om zo meer capaciteit beter te benutten.

Signaal bij gevaar

Vooral de veiligheid springt er voor Antwerpen uit. Schepen van Mobiliteit Koen Kennis: “We merken dat mensen minder snel een rood licht negeren als ze weten waarom en hoelang ze moeten wachten. Via slimme verkeerslichten kunnen we mensen op hun smartphone of boordcomputer het signaal geven dat ze wachten voor een tram of ambulance, maar evengoed waarschuwen voor conflictsituaties. Een slim verkeerslicht kan bij mogelijk gevaar dan weer een signaal geven aan zowel fietser als automobilist.”

Centrale computer

Samen met de partners wil het stadsbestuur nu bekijken hoe ze de slimme verkeerssturing in Sint-Andries kunnen uitbreiden naar andere kruispunten. “Twee jaar geleden namen we in Antwerpen een ‘verkeerslichtencoördinatiecomputer’ in gebruik, waar ongeveer driehonderd verkeerslichten op aangesloten zijn. Via die centrale computer kunnen we nog makkelijker monitoren, data verzamelen en een dynamische regeling uitwerken. Zo willen we niet enkel zorgen voor vrije doorgang voor hulpdiensten, openbaar vervoer of groepen fietsers. Als voertuigen daarop voorzien worden, moet het ook mogelijk worden om automobilisten te verwittigen als ze te snel rijden.”

En-enverhaal

Valt een project om het verkeer vlot te trekken wel te rijmen met het voornemen om autoverkeer stelselmatig te weren uit de binnenstad? “Dit is zonder twijfel een en-enverhaal”, legt Kennis uit. “We willen niet kiezen tussen veiligheid en doorstroming, en ook niet voor of tegen bepaalde vervoersmodi. We streven naar een evenwicht, gebaseerd op de realiteit. We geloven sterk in een slimme routeplanner die zowel de doorstroming verbetert als toelaat om bepaalde zones autoluw te maken. De enige voorwaarde is dat we als samenleving nog sterker inzetten op open data. Nu voorzien we als stad bijvoorbeeld harde omleidingsroutes bij wegenwerken, maar merken we dat veel automobilisten sluipwegen opzoeken. Om hen een wenselijke route te laten rijden, moeten we in real time kunnen communiceren. Dat doen we nu al via dynamische verkeersborden, maar dat zal in de toekomst steeds meer via connected cars en open data verlopen. We denken bijvoorbeeld aan een routeplanner voor vrachtwagens, zodat we hen kunnen sturen om geen kleine straten in te slaan of om dodehoeksituaties bij voorbaat te vermijden. Tegelijk zijn we in gesprek met navigatiespelers als Waze, die efficiëntie boven leefbaarheid plaatsen. Wij kunnen hen helpen om de snelste én duurzaamste routes uit te stippelen.”

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!